ایلان ماسک با تصمیمی جنجالی و در عین حال جاه‌طلبانه، استارتاپ هوش مصنوعی خود xAI را با شرکت فضایی SpaceX ادغام کرده است؛ معامله‌ای که ارزش آن حدود ۱.۲۵ تریلیون دلار برآورد می‌شود و می‌تواند آینده رقابت در بازار جهانی هوش مصنوعی را به‌طور جدی تغییر دهد. این ادغام در حالی انجام می‌شود که xAI خود را برای عرضه عمومی سهام (IPO) و رقابت مستقیم با غول‌هایی مانند OpenAI و Anthropic آماده می‌کند.

ماسک در پستی در تاریخ ۲ فوریه اعلام کرد که SpaceX با خرید xAI، یک «موتور نوآوری یکپارچه عمودی روی زمین و فراتر از آن» ایجاد کرده است؛ موتوری که ترکیبی از هوش مصنوعی، راکت‌های فضایی، شبکه ماهواره‌ای استارلینک و پلتفرم اجتماعی X (توییتر سابق) را در بر می‌گیرد. به گفته او، هدف نهایی این ساختار، توسعه دیتاسنترهای مداری (Orbital Data Centers) است؛ مراکز پردازش داده‌ای که در مدار پایین زمین مستقر می‌شوند و به باور ماسک، تنها راه واقعی برای مقیاس‌پذیری هوش مصنوعی در آینده هستند.

دیتاسنترهای فضایی؛ ایده‌ای جسورانه اما پرابهام

دیتاسنتر مداری به معنای پردازش و ذخیره داده‌ها مستقیماً در فضاست؛ ایده‌ای که می‌تواند محدودیت‌های زمینی مانند کمبود زمین، مصرف انرژی بالا و مشکلات خنک‌سازی را کاهش دهد. با این حال، تحلیل‌گران معتقدند این رویکرد در کوتاه‌مدت عملی نیست. چالش‌هایی مانند زباله‌های فضایی، تعمیر سخت‌افزار در مدار، هزینه‌های بالا و قوانین بین‌المللی فضا از موانع اصلی این پروژه محسوب می‌شوند.
نیک پِیشِنس، تحلیل‌گر مؤسسه Futurum، معتقد است که این ادغام بیش از آن‌که یک جهش فنی فوری باشد، یک داستان مالی و استراتژیک است. به گفته او، xAI ماهانه حدود یک میلیارد دلار پول می‌سوزاند و برای بقا در رقابت سنگین هوش مصنوعی، به جریان نقدی پایدار SpaceX نیاز دارد؛ شرکتی که برخلاف بسیاری از استارتاپ‌های AI، سودده است.

فشار رقابت و حاشیه‌های Grok

اگرچه xAI از زمان تأسیس در سال ۲۰۲۳ چندین مدل هوش مصنوعی از جمله Grok (مدل زبانی عمومی) و Aurora (مدل متن به تصویر) را منتشر کرده، اما با چالش‌های جدی مواجه بوده است. یکی از بزرگ‌ترین جنجال‌ها، سوءاستفاده کاربران از Grok برای تولید تصاویر غیراخلاقی بود که نگرانی شرکت‌ها درباره حریم خصوصی، امنیت و انطباق قانونی را افزایش داد. در حال حاضر، تعداد کاربران Grok حدود ۶۰ میلیون نفر گزارش شده؛ عددی که در مقایسه با میلیاردها کاربر ChatGPT یا Gemini بسیار محدود است. همین مسئله، نیاز xAI به پشتوانه مالی و زیرساختی قوی‌تر را دوچندان کرده است.

هدف واقعی ماسک چیست؟

برخی تحلیل‌گران، از جمله Johna Till Johnson از شرکت Nemertes، معتقدند ارزش‌گذاری‌های تریلیون دلاری شرکت‌های خصوصی لزوماً واقعی نیستند و ممکن است در زمان ورود به بورس با واقعیت بازار فاصله داشته باشند. او همچنین احتمال می‌دهد که ماسک با این ادغام، قصد دارد انتقادها درباره مدیریت هم‌زمان چندین شرکت بزرگ را کاهش دهد.

به باور او، هنوز مشخص نیست که xAI قرار است یک آزمایشگاه هوش مصنوعی عمومی باقی بماند یا به یک شرکت تخصصی برای پشتیبانی از زیرساخت‌های فضایی SpaceX تبدیل شود. اگر مسیر دوم انتخاب شود، این یک چرخش اساسی در مأموریت xAI خواهد بود. در نهایت، آنچه این ادغام را منحصربه‌فرد می‌کند، یکپارچگی عمودی بی‌سابقه آن است؛ چیزی که حتی غول‌هایی مانند گوگل، آمازون و مایکروسافت نیز در این سطح در اختیار ندارند. ترکیب پرتاب راکت، شبکه ماهواره‌ای، هوش مصنوعی و رسانه اجتماعی، می‌تواند آینده‌ای کاملاً متفاوت برای اکوسیستم AI رقم بزند—البته اگر این رؤیای فضایی به واقعیت برسد.

منبع خبر: aibusiness