یک داروی طراحی‌شده با کمک هوش مصنوعی در مطالعه‌ای انسانی، نشانه‌هایی از تغییر در برخی شاخص‌های مرتبط با پیری نشان داده است؛ یافته‌ای که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای استفاده از هوش مصنوعی در تحقیقات طول عمر و کشف دارو باز کند. این دارو رنتوسرتیب نام دارد و شرکت Insilico Medicine آن را برای درمان فیبروز ریوی ایدیوپاتیک توسعه داده است.

رنتوسرتیب چیست؟

رنتوسرتیب یک داروی آزمایشی برای درمان فیبروز ریوی ایدیوپاتیک است؛ بیماری‌ای مزمن که با ایجاد زخم در بافت ریه، تنفس و عملکرد طبیعی ریه را مختل می‌کند. اهمیت این دارو برای حوزه هوش مصنوعی در این است که بخش مهمی از مسیر کشف و طراحی آن با استفاده از سامانه‌های AI انجام شده است. این رویکرد نشان می‌دهد AI می‌تواند از تحلیل داده‌های زیستی و شناسایی اهداف احتمالی تا طراحی ترکیبات دارویی نقش داشته باشد.

مطالعه جدید درباره پیری چه نشان داد؟

پژوهشگران در مطالعه جدید، نمونه‌های خون ۴۲ بیمار مبتلا به فیبروز ریوی را بررسی کردند و تغییرات پروتئین‌های خون را در طول ۱۲ هفته ارزیابی کردند. سپس از شش «ساعت زیستی» مبتنی بر پروتئوم برای تخمین سن زیستی افراد استفاده شد. نتایج نشان داد هر شش ساعت زیستی، در گروه‌هایی که رنتوسرتیب دریافت کرده بودند، کاهش در سن زیستی پیش‌بینی‌شده را نشان دادند؛ در حالی که تغییرات در گروه دارونما محدودتر بود. این تغییرات نیز از نظر آماری معنادار گزارش شدند.

آیا رنتوسرتیب روند پیری را متوقف می‌کند؟

هنوز نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت. کاهش سن زیستی محاسبه‌شده با ساعت‌های مولکولی، به معنی اثبات کاهش سرعت پیری، جوان‌تر شدن بدن یا افزایش طول عمر انسان نیست. به همین دلیل، یافته جدید باید یک نشانه اولیه پژوهشی در نظر گرفته شود، نه مدرکی برای وجود یک داروی ضدپیری. برای مشخص شدن اینکه رنتوسرتیب واقعاً می‌تواند روند پیری سالم را تغییر دهد، مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌تر ضروری خواهد بود.

نقش هوش مصنوعی در کشف داروهای آینده

اهمیت این پژوهش فقط به رنتوسرتیب محدود نمی‌شود. ساعت‌های زیستی می‌توانند به پژوهشگران کمک کنند تغییرات احتمالی را در بازه‌های کوتاه‌تر بررسی کنند. از سوی دیگر، هوش مصنوعی می‌تواند حجم عظیمی از داده‌های ژنتیکی، پروتئومی و مولکولی را تحلیل و اهداف احتمالی را اولویت‌بندی کند. مدل‌های مولد نیز می‌توانند برای طراحی ترکیبات جدید مورد استفاده قرار بگیرند.

رنتوسرتیب در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

رنتوسرتیب هنوز یک داروی تحقیقاتی است و برای افزایش طول عمر یا درمان پیری تأیید نشده است. این دارو برای فیبروز ریوی ایدیوپاتیک توسعه یافته و برنامه بالینی آن به مرحله سوم رسیده است. ورود به فاز سوم اهمیت زیادی دارد، اما به معنای اثبات اثربخشی نهایی نیست؛ نتیجه این مرحله می‌تواند مشخص کند مزایای مشاهده‌شده در مطالعات قبلی در جمعیتی بزرگ‌تر و طی دوره‌ای طولانی‌تر نیز تکرار می‌شوند یا خیر.

چرا این خبر مهم است؟

این پژوهش نمونه‌ای از تغییر رویکرد صنعت داروسازی است؛ رویکردی که در آن هوش مصنوعی فقط ابزاری برای سرعت بخشیدن به جست‌وجوی داروهای شناخته‌شده نیست، بلکه برای شناسایی اهداف جدید، طراحی مولکول و بررسی فرضیه‌های زیستی نیز به کار می‌رود. در نتیجه، رنتوسرتیب را نباید «داروی جاودانگی» یا درمان قطعی پیری دانست. اهمیت واقعی این خبر در نشان دادن ظرفیت ترکیب هوش مصنوعی، زیست‌شناسی و کارآزمایی بالینی است. اگر مطالعات آینده نتایج فعلی را تأیید کنند، این رویکرد می‌تواند به کشف داروهای تازه برای بیماری‌های مرتبط با افزایش سن و توسعه روش‌های دقیق‌تر برای مطالعه پیری کمک کند.

منبع خبر: nytimes