راه‌اندازی برنامه هوش مصنوعی Doctronic در ایالت یوتای آمریکا، بحث‌های گسترده‌ای را درباره نقش هوش مصنوعی در پزشکی، آینده خدمات درمانی و قوانین مرتبط با صدور نسخه دارویی ایجاد کرده است. این سامانه به بیماران اجازه می‌دهد بدون مراجعه حضوری به پزشک، درخواست تمدید نسخه داروی خود را به‌صورت آنلاین ثبت کنند؛ اقدامی که از نگاه موافقان، دسترسی به خدمات درمانی را آسان‌تر می‌کند و از دید منتقدان، می‌تواند سلامت بیماران را با خطر مواجه سازد.

این طرح که از ابتدای سال جاری میلادی در یوتا آغاز شده، از یک چت‌بات هوش مصنوعی به نام Doctronic استفاده می‌کند. کاربران پس از احراز هویت، اطلاعات مربوط به داروها و سوابق پزشکی خود را وارد می‌کنند. سپس این سامانه با اتصال به پایگاه داده ملی داروخانه‌ها، معتبر بودن نسخه قبلی را بررسی کرده و در صورت نبود مشکل، نسخه را تمدید و برای داروخانه ارسال می‌کند. اگر شرایط بیمار پیچیده باشد یا نیاز به بررسی بیشتر وجود داشته باشد، پرونده به پزشکان فعال در سرویس پزشکی از راه دور این شرکت ارجاع داده می‌شود. در حال حاضر، تمامی درخواست‌های تمدید نسخه توسط پزشکان نیز بررسی می‌شود، اما شرکت Doctronic اعلام کرده است که در آینده قصد دارد این فرآیند را به‌صورت کاملاً خودکار انجام دهد.

با وجود این، کارشناسان پزشکی و حقوقی نسبت به این روند هشدار داده‌اند. طبق قوانین فعلی آمریکا، تنها پزشکان دارای مجوز قانونی اجازه تجویز یا تمدید نسخه دارویی را دارند و هوش مصنوعی از نظر قانونی حق انجام چنین کاری را ندارد. با این حال، یوتا از طریق برنامه‌ای موسوم به «Regulatory Sandbox» به شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی اجازه می‌دهد برخی قوانین را به‌صورت آزمایشی دور بزنند تا فناوری‌های نوآورانه خود را آزمایش کنند. اعضای هیئت پزشکی ایالت یوتا اعلام کرده‌اند که پس از انتشار خبر آغاز این برنامه از اجرای آن مطلع شده‌اند. آن‌ها در نامه‌ای رسمی خواستار توقف این پروژه شدند و تأکید کردند که تمدید خودکار برخی داروها می‌تواند خطرناک باشد، زیرا وضعیت سلامت بیماران ممکن است در فاصله چند ماه تغییر کند و دارویی که قبلاً مناسب بوده، دیگر ایمن نباشد.

منتقدان همچنین به داروهایی مانند رقیق‌کننده‌های خون اشاره می‌کنند که در صورت ابتلای بیمار به بیماری‌های جدید یا بروز خونریزی داخلی، ادامه مصرف آن‌ها می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. به همین دلیل، انجمن پزشکی آمریکا نیز هشدار داده است که تمدید نسخه‌های دارویی نباید صرفاً یک فرآیند خودکار و بدون ارزیابی بالینی باشد. از سوی دیگر، مدیران Doctronic معتقدند هدف اصلی آن‌ها افزایش دسترسی بیماران به خدمات درمانی و کاهش بار کاری پزشکان است. آن‌ها باور دارند هوش مصنوعی در آینده می‌تواند بسیاری از وظایف تکراری مانند تمدید نسخه، درخواست آزمایش‌ها و حتی تحلیل نتایج پزشکی را بر عهده بگیرد تا پزشکان بتوانند تعداد بیشتری از بیماران را مدیریت کنند. بر اساس داده‌های اولیه منتشرشده، عملکرد این سامانه تاکنون محتاطانه بوده و در بسیاری از موارد تصمیم‌گیری را به پزشکان واگذار کرده است. همچنین برخی داروهای پرخطر از فهرست داروهای قابل تمدید حذف شده‌اند.

مطالعه‌ای که توسط پژوهشگران خود شرکت منتشر شده نشان می‌دهد تشخیص‌های پزشکی این سامانه در حدود ۸۰ درصد موارد با نظر پزشکان مطابقت داشته است. با این حال، این پژوهش هنوز توسط داوران مستقل علمی بررسی نشده و بسیاری از متخصصان معتقدند برای ارزیابی واقعی عملکرد چنین فناوری‌هایی به مطالعات گسترده‌تر نیاز است. در همین حال، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اعلام کرده تاکنون هیچ چت‌بات هوش مصنوعی را برای انجام وظایف پزشکی تأیید نکرده است، اما از نوآوری در حوزه سلامت حمایت می‌کند و تأکید دارد که ایمنی بیماران باید در اولویت قرار گیرد. هم‌زمان ایالت‌هایی مانند تگزاس و وایومینگ نیز در حال بررسی قوانین مشابه هستند و برخی قانون‌گذاران پیشنهاد صدور مجوز رسمی برای خدمات پزشکی مبتنی بر هوش مصنوعی را مطرح کرده‌اند. کارشناسان معتقدند آینده استفاده از هوش مصنوعی در پزشکی به ایجاد چارچوب‌های قانونی شفاف، ارائه شواهد علمی معتبر و جلب اعتماد عمومی وابسته خواهد بود.

منبع خبر: apnews