دانشمندان موفق به توسعه یک اپلیکیشن مبتنی بر هوش مصنوعی شده‌اند که می‌تواند دایناسورها را تنها از روی ردپاهای فسیل‌شده‌ای که میلیون‌ها سال پیش روی زمین به‌جا گذاشته‌اند، شناسایی و تحلیل کند. این فناوری نوآورانه که «DinoTracker» نام دارد، نتیجه همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه ادینبرو و مرکز تحقیقاتی Helmholtz-Zentrum آلمان است و یافته‌های آن در نشریه معتبر PNAS منتشر شده است.

پروفسور استیو بروساته، دیرینه‌شناس و یکی از نویسندگان این پژوهش، توضیح می‌دهد که شناسایی دایناسورها از روی ردپا همواره کاری پیچیده بوده است. برخلاف تصور عمومی، شکل ردپا تنها به فرم پای دایناسور مربوط نمی‌شود، بلکه عواملی مانند نوع خاک یا گل، میزان رطوبت زمین و نحوه حرکت پا نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. به همین دلیل، مقایسه مستقیم ردپا با استخوان‌های شناخته‌شده اغلب با خطا همراه است.

در روش‌های قدیمی، سیستم‌های هوش مصنوعی با ردپاهایی آموزش داده می‌شدند که از قبل توسط انسان‌ها برچسب‌گذاری شده بودند. اما دکتر گرگور هارتمن، نویسنده اصلی تحقیق، معتقد است بسیاری از این برچسب‌ها ممکن است اشتباه باشند، چرا که هیچ‌گاه دایناسور در کنار ردپای خودش پیدا نمی‌شود. به همین دلیل، تیم تحقیقاتی رویکردی متفاوت را در پیش گرفت.

آن‌ها به جای استفاده از داده‌های برچسب‌دار، بیش از ۲ هزار تصویر بدون برچسب از سیلوئت ردپاها را به سیستم هوش مصنوعی دادند. این سیستم به‌صورت خودکار شباهت‌ها و تفاوت‌ها را تحلیل کرد و به ۸ ویژگی کلیدی در شکل ردپاها رسید؛ ویژگی‌هایی مانند میزان بازشدگی انگشتان، محل پاشنه، سطح تماس با زمین و فرم کلی اثر. نتیجه این تحلیل‌ها بسیار جالب بود. الگوریتم طراحی‌شده توانست ردپاها را به‌گونه‌ای خوشه‌بندی کند که در حدود ۹۰ درصد موارد با طبقه‌بندی‌های دیرینه‌شناسان انسانی همخوانی داشت. این موضوع نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند بدون تکیه بر پیش‌فرض‌های انسانی، الگوهای واقعی‌تری را شناسایی کند.

یکی از نتایج بحث‌برانگیز این پژوهش، تأیید شباهت زیاد برخی ردپاهای مربوط به دوره تریاس و ژوراسیک اولیه با ردپای پرندگان است؛ در حالی که این ردپاها حدود ۶۰ میلیون سال قدیمی‌تر از قدیمی‌ترین اسکلت شناخته‌شده پرندگان یعنی آرکئوپتریکس هستند. اگرچه برخی دانشمندان این موضوع را نشانه‌ای از قدمت بیشتر پرندگان می‌دانند، اما پژوهشگران تأکید می‌کنند که این ردپاها احتمالاً متعلق به دایناسورهای گوشت‌خوار با پاهایی شبیه پرندگان بوده‌اند، نه پرندگان واقعی. در نهایت، کارشناسان مستقل مانند دکتر ینس لالن‌ساک هشدار می‌دهند که برخی از این شباهت‌ها ممکن است ناشی از فرو رفتن پا در زمین نرم باشد، نه تکامل زودهنگام پرندگان. با این حال، این پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند ابزار قدرتمندی برای بازنگری در تاریخ حیات روی زمین باشد.

منبع خبر: theguardian